Korzystamy z plików cookies w celu utrzymania sesji, zapamiętania ustawień, statystyk i popularyzacji w serwisach społecznościowych. Cookies można zarządzać w ustawieniach przeglądarki - więcej.
  Port Gdańsk
English  Russian  Chinese


włącz animacje Flash
            Zaloguj się

RSSSpis stron
 
Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA 

Strona główna » O Porcie » Port i miasto » Historia

Miasto Gdańsk

Widokówki z Gdańska

Historia

Kalendarium
 









 
 

Gdańsk - historia i współczesność miasta i portu

 

Już w kronikach z najodleglejszych czasów spotkać można wzmianki o handlu, prowadzonym drogą morską z ziemiami położonymi przy ujściu Wisły. Od 1000 roku Gdańsk zaczyna być wymieniany w dokumentach historycznych. W kronikach z początku XIII wieku pojawiają się bardziej szczegółowe dane o ówczesnym gdańskim handlu zamorskim. Dzięki położeniu przy ujściu wielkiej rzeki Gdańsk staje się dość szybko ważnym punktem handlowym, w którym zbiega się handel naturalnego geograficznego obszaru ciążenia tj. przede wszystkim ziem polskich.

Znaczny rozkwit Gdańska jako portu przypada na drugą połowę XIV wieku i na następne stulecie. Od tego czasu szybko zaczyna się rozszerzać zakres stosunków handlowych Gdańska z krajami zamorskimi - Danią, Szwecją, Flandrią, Anglią, Francją, Hiszpanią i Portugalią. Pod koniec XVI wieku statki gdańskie docierają także do Włoch. W XVII stuleciu ludność Gdańska wynosiła 75 000 mieszkańców, tj. więcej niż Norymbergi i Hamburga w owym czasie.

Podstawowym obszarem ciążenia portu gdańskiego były ziemie polskie; niezależnie jednak od tego Gdańsk utrzymywał ożywione stosunki również z Litwą, Rygą, Rewlem i z dalekim Nowgorodem na północy; na południe relacje Gdańska sięgały do Węgier i Mołdawii, także towary wschodnie często docierały na zachód Europy drogą przez Gdańsk.

Rozwijającym się pomyślnie stosunkom gospodarczym odpowiadał rozwój portu. Początkowo podstawowym artykułem wywozowym portu gdańskiego było drewno. Pod koniec XIV wieku, w pomyślnych latach wywożono przez Gdańsk drewno w ilości przeszło 2 500 setek, każda po 120 desek. Przeładowywano też wtedy średnio po 1 000 łasztów popiołu i smoły oraz do 1 000 kamieni wosku rocznie. W wieku XVI i XVII eksport nadal wzrastał, i tak np. w 1610 r. obsłużono 10 014 łasztów popiołu i potażu oraz 6 074 łasztów smoły. Wartość tych towarów wynosiła około miliona guldenów, sumę, jak na owe czasy niewątpliwie wysoką.

Wśród artykułów eksportowych należy wymienić również miedź i ołów. W wiekach XVI i XVII wywożono przez Gdańsk 5 - 10 000 ctn miedzi rocznie.

W XV wieku rozpoczął się eksport zboża. Największy jego rozkwit przypada na drugą połowę XVI i na początek XVII wieku, kiedy to w niektórych latach przeładowywano w porcie gdańskim do 128 000 łasztów rocznie, tj. ok. 250 000 ton. Od połowy XVII wieku, wskutek ciągłych wojen i upadku gospodarczego gdańskiego obszaru ciążenia, eksport zboża tylko w wyjątkowo pomyślnych okresach przewyższał 50 000 łasztów rocznie. Wśród artykułów eksportowych w tym okresie wymienić jeszcze należy len, konopie, pierze, płótno, saletrę i skóry surowe. W imporcie poważną rolę odgrywały korzenie, owoce południowe, drogerie i inne artykuły tego rodzaju przywożone z Antwerpii, Amsterdamu i Lizbony. Import ten na początku XVIII wieku wynosił ok. 200 000 funtów. Poza tym przywożono znaczne ilości soli zamorskiej, śledzi oraz wina. Dużą pozycję stanowiły skóry wyprawione, których import sięgał 1 miliona sztuk rocznie, oraz sukno, którego wówczas w Polsce jeszcze prawie nie wyrabiano.

Ruch okrętów również był znaczny, jak na owe czasy. Od początku XVI wieku do końca wieku XVII zawijało do Gdańska przeciętnie 500 - 1 000 statków rocznie, przy czym najczęściej były to jednostki bandery holenderskiej, następnie zaś angielskiej i gdańskiej.

Port gdański odgrywał w wiekach XV do XVIII wielką rolę jako pośrednik pomiędzy wschodem i zachodem, będąc jednym z najpoważniejszych ogniw w ówczesnym handlu międzynarodowym. Na morzu Bałtyckim jedynie Lubeka była dla Gdańska poważnym konkurentem.

Od drugiej połowy XVIII wieku następował powolny upadek handlu gdańskiego, spowodowany wojnami i zmianami politycznymi w obszarze ciążenia.

Od początku XIX wieku Gdańsk należał do Prus i stał się jednym z licznych już na Bałtyku portów niemieckich. Punkt ciężkości handlu międzynarodowego przeniósł się w tym czasie bardziej ku Oceanowi Atlantyckiemu i portom bliżej niego położonym. Prócz tego rozbiory Polski i podział naturalnego zaplecza Gdańska przez granice celne i polityczne utrudniały rozwój handlu zamorskiego w dawnych rozmiarach. Mimo to port gdański zwiększał stopniowo swoje obroty i w ostatnich latach przedwojennych odgrywał poważną rolę w handlu morskim na Bałtyku.

Lata 1919-1939 to okres Wolnego Miasta Gdańsk. Port gdański postawiony został znów przed nowymi zadaniami; pracował on w warunkach odmiennych niż w XIX wieku. Przez zjednoczenie ziem polskich i połączenie Wolnego Miasta Gdańska pod względem celnym z Polską, port uzyskał ogromny obszar ciążenia i stał się głównym punktem, w którym koncentrował się handel zamorski Polski. Rozwój gospodarczy Polski stanowił zasadniczy czynnik wzrostu obrotów przeładunkowych portu gdańskiego i korzystnych zmian w strukturze ładunków. Przed wybuchem II Wojny Światowej obroty portowe przekroczyły 7 mln ton rocznie.

W 1945 r. gdański port znowu stał się polski, a kolejne lata to okres odbudowy portu ze zniszczeń wojennych. W drugiej połowie lat 50. rozpoczęto modernizację nabrzeży przeładunkowych i przebudowę Kanału Portowego, a w końcu następnej dekady - realizację inwestycji związanych z wybudowaniem nowych baz przeładunkowych: surowców nawozowych oraz siarki. Obroty przeładunkowe portu z 6,6 mln ton w 1949 r. wzrosły do 15,8 mln ton w 1974 r. Dominowały ładunki masowe, jak węgiel i koks, jednakże wzrastał także przeładunek drobnicy (np. 2,15 mln ton w 1973 r.).

W latach 70. powstał Port Północny z terminalami do przeładunku paliw i węgla. Po oddaniu do eksploatacji tej ogromnej inwestycji globalne przeładunki portu gdańskiego osiągnęły w roku 1978 rekordową wielkość - 27,7 mln ton. Mniej pomyślna była następna dekada, kiedy kryzys gospodarczy i polityczny Polski wpływał ujemnie na wielkość i strukturę obrotów przeładunkowych portu.

Nowy okres w działalności portu gdańskiego rozpoczyna się po 1989 roku. Za sukces ostatniej dekady, w zakresie działań rozwojowych Portu Gdańsk, można uznać budowę nowoczesnego terminalu przeładunku gazu płynnego w Porcie Północnym, utworzenie Wolnego Obszaru Celnego, powstanie terminalu kontenerowego dla żeglugi bliskiego zasięgu, kilku specjalistycznych baz przeładunkowych i Terminalu Promowego Westerplatte. Sukcesywna strategia inwestycyjna jest w fazie planowania i wprowadzania.

ZMPG SA jest jednym z największych przedsiębiorstw w Województwie Pomorskim i ważnym uczestnikiem życia gospodarczego i społecznego regionu. Rozwijając potencjał portu i przyciągając nowych inwestorów ZMPG SA dynamizuje rozwój miasta. Dla mieszkańców koegzystencja miasta i portu to przede wszystkim miejsca pracy - bezpośrednio w porcie pracuje ok. 3 000 osób i kilkakrotnie więcej w jego otoczeniu, ale także udogodnienia w ruchu drogowym w związku z modernizacją połączeń miasto-port.

Port Gdańsk jest również przemysłowym elementem środowiska miejskiego Gdańska. Wpływ działalności portowej stał się w ostatnich latach przyjazny środowisku naturalnemu. Jest to związane ze zmianami technologicznymi w transporcie, obsłudze ładunków, metodach składowania, jak i z inwestycjami w system grzewczy i kanalizację. Od 1994 roku odnotowano znaczną redukcję emisji siarki, tlenków azotu i węgla oraz pyłów.


Na podstawie publikacji "Port Gdański" opracowanej przez Radę Portu i Dróg Wodnych w Gdańsku w 1929 roku, wydanej przez tygodnik Przemysł i Handel.

 


Wydarzenia pokrewne:
Budujemy historię - 24.06.2011
Wystawa w Żurawiu Gdańskim - 24.07.2002

 
Cofnij